Pompa ciepła czy gaz do domu 128 m²? Liczymy koszty i wskazujemy lepsze rozwiązanie

Pierwszym błędem popełnianym przez inwestorów jest dobieranie źródła ciepła wyłącznie na podstawie powierzchni budynku. Dwa domy mające po 128 m² mogą zużywać zupełnie różne ilości energii.

Metry to za mało, aby dobrać ogrzewanie

Znaczenie mają między innymi grubość i jakość ocieplenia, szczelność budynku, rodzaj okien oraz sposób ich montażu, wentylacja grawitacyjna albo rekuperacja, powierzchnia przeszkleń, liczba mieszkańców, oczekiwana temperatura w pomieszczeniach oraz sposób użytkowania garażu.

Podstawą wyboru urządzenia powinno być obliczenie projektowego obciążenia cieplnego budynku, czyli OZC. Dopiero ono pokazuje, jakiej mocy grzewczej dom potrzebuje podczas największych mrozów. Kupowanie urządzenia „na oko” często kończy się przewymiarowaniem kotła albo pompy ciepła.

W dobrze ocieplonym nowym domu o takiej powierzchni zapotrzebowanie na moc może wynosić około 4–7 kW, ale jest to jedynie orientacyjny przedział. Garaż ogrzewany do 10 stopni Celsjusza obciąża instalację znacznie mniej niż garaż, w którym właściciel chce utrzymywać temperaturę zbliżoną do części mieszkalnej.

Ile może kosztować ogrzewanie domu 128 m²?

Przyjmijmy, że nowy, prawidłowo wykonany dom potrzebuje rocznie około 8–11 tys. kWh ciepła na ogrzewanie pomieszczeń i przygotowanie ciepłej wody. Rzeczywisty wynik może być zarówno niższy, jak i wyższy.

Powietrzna pompa ciepła osiągająca sezonową efektywność SCOP na poziomie 3,2–4,0 zużyje w takim przypadku około 2,2–3,5 tys. kWh energii elektrycznej rocznie. Po uwzględnieniu pełnej ceny prądu daje to orientacyjnie od około 2500 do 4500 zł rocznie.

Kondensacyjny kocioł gazowy będzie potrzebował mniej więcej 8,5–12 tys. kWh gazu. Po doliczeniu dystrybucji, abonamentu i pozostałych składników rachunku roczny koszt może wynieść około 3000–5000 zł.

Są to wartości poglądowe. Temperatura podnoszona w domu o jeden lub dwa stopnie, długie kąpiele, częste otwieranie bramy garażowej albo błędy wykonawcze mogą wyraźnie zwiększyć zużycie.

W dobrze zaprojektowanym domu różnica w rachunkach pomiędzy pompą ciepła a gazem nie zawsze będzie spektakularna. Przewaga pompy rośnie, gdy współpracuje ona z ogrzewaniem podłogowym, pracuje przy niskiej temperaturze wody i została prawidłowo dobrana.

Pompa ciepła – drożej na początku, prościej później

Kompletna instalacja z powietrzną pompą ciepła, zasobnikiem, osprzętem i montażem może kosztować około 40–60 tys. zł. Dużo zależy od producenta, mocy urządzenia, zakresu prac oraz standardu kotłowni.

Największe zalety pompy ciepła to brak konieczności wykonywania przyłącza gazowego i komina spalinowego, niewielka liczba czynności obsługowych, możliwość połączenia ogrzewania z chłodzeniem, dobra współpraca z podłogówką oraz łatwiejsze uzyskanie korzystnego wyniku energetycznego nowego budynku.

Wadą jest wyższy koszt zakupu oraz zależność efektywności od temperatury zasilania. Pompa zamontowana w źle ocieplonym domu i połączona z instalacją wymagającą bardzo gorącej wody może generować wysokie rachunki.

Nie należy także przewymiarowywać urządzenia „na zapas”. Zbyt mocna pompa może często się uruchamiać i wyłączać, co pogarsza efektywność oraz przyspiesza zużycie sprężarki.

Gaz – niższy koszt inwestycji, ale więcej elementów

Jeżeli sieć gazowa przebiega przy działce, a przyłącze nie wymaga kosztownych prac, kompletny system z kotłem kondensacyjnym może być zauważalnie tańszy. Sam kocioł nie jest jednak jedynym wydatkiem. Trzeba uwzględnić projekt i wykonanie przyłącza, instalację gazową w budynku, przewód powietrzno-spalinowy, kocioł, zasobnik, automatykę, odbiory, przeglądy oraz stałe opłaty naliczane również poza sezonem grzewczym.

Łączny koszt wykonania instalacji gazowej w nowym domu może wynieść około 25–40 tys. zł, a w trudniejszych przypadkach więcej.

Gaz ma jedną istotną zaletę: kocioł bez większych problemów przygotowuje wodę o wysokiej temperaturze. Może więc dobrze współpracować zarówno z podłogówką, jak i grzejnikami. Jest to także technologia dobrze znana instalatorom i stosunkowo łatwa w serwisowaniu.

Nie oznacza jednak pełnej niezależności. Nowoczesny kocioł gazowy również potrzebuje energii elektrycznej do zasilania sterownika, zapłonu i pomp obiegowych, dlatego podczas awarii prądu zazwyczaj przestanie działać.

Fotowoltaika pomaga pompie, ale nie ogrzewa za darmo

Pompa ciepła często jest przedstawiana jako naturalny partner instalacji fotowoltaicznej. Takie połączenie ma sens, lecz nie należy zakładać, że panele całkowicie zlikwidują rachunki za ogrzewanie.

Najwięcej energii do ogrzewania potrzeba zimą, gdy instalacja fotowoltaiczna produkuje jej najmniej. Latem sytuacja jest odwrotna. Opłacalność zależy więc od sposobu rozliczania energii, autokonsumpcji, taryfy, wielkości instalacji i ewentualnego magazynu energii lub ciepła.

Dobrym rozwiązaniem jest podgrzewanie w ciągu dnia wody w zasobniku albo niewielkie podnoszenie temperatury podłogi wtedy, gdy panele produkują energię. Nadal nie należy jednak traktować fotowoltaiki jak bezpłatnego, sezonowego magazynu prądu.

Co wybrać do nowego domu 128 m²?

W nowym, dobrze ocieplonym domu z ogrzewaniem podłogowym częściej wybralibyśmy powietrzną pompę ciepła. Zapewnia prostą obsługę, nie wymaga budowy przyłącza gazowego i dobrze wpisuje się w wymagania energetyczne stawiane nowym budynkom. Jeżeli inwestor może skorzystać z dotacji, różnica w kosztach początkowych dodatkowo się zmniejsza.

Gaz pozostaje racjonalnym rozwiązaniem, gdy przyłącze jest już wykonane, najważniejszy jest niższy koszt inwestycji, budżet nie pozwala na zakup dobrej pompy, instalacja ma pracować z wyższą temperaturą albo lokalne warunki utrudniają prawidłowe ustawienie jednostki zewnętrznej.

Do pompy ciepła nie warto też dopłacać kosztem ocieplenia, szczelnych okien, ich właściwego montażu czy rekuperacji. Najtańsza energia to ta, której dom nie musi zużyć.

Przed podpisaniem umowy inwestor powinien zlecić OZC i poprosić wykonawców o dwie kompletne wyceny. Porównywać należy nie tylko cenę urządzeń, ale również przyłącza, komina, osprzętu, serwisu, opłat stałych oraz prognozowanego zużycia energii.

A jakie rozwiązanie sprawdziło się w waszych domach – pompa ciepła czy gaz? Podajcie powierzchnię budynku, rodzaj ogrzewania i rzeczywiste roczne zużycie. Takie dane powiedzą przyszłym inwestorom znacznie więcej niż sama wysokość pojedynczego rachunku.